Założenie fundacji rodzinnej krok po kroku – jak wygląda procedura?

Fundacja rodzinna funkcjonuje w polskim prawie od 22 maja 2023 roku i w krótkim czasie stała się jednym z najczęściej wybieranych narzędzi planowania sukcesji. Pozwala zgromadzić majątek rodziny w jednym podmiocie, zarządzać nim według zasad ustalonych przez fundatora i przekazywać go kolejnym pokoleniom bez ryzyka rozdrobnienia. Sama procedura jest jednak wieloetapowa i wymaga starannego przygotowania.

Czym jest fundacja rodzinna?

Fundacja rodzinna to osoba prawna utworzona w celu gromadzenia mienia, zarządzania nim w interesie beneficjentów oraz spełniania na ich rzecz świadczeń. Podstawą jej działania jest ustawa z 26 stycznia 2023 r. o fundacji rodzinnej.

Fundacja nie ma właścicieli w klasycznym rozumieniu. Wniesiony majątek przestaje należeć do fundatora i staje się własnością fundacji, a beneficjenci otrzymują świadczenia na zasadach określonych w statucie. Dzięki temu majątek pozostaje w całości, niezależnie od zmian w składzie rodziny.

Kto może założyć fundację rodzinną?

Fundatorem może być wyłącznie osoba fizyczna mająca pełną zdolność do czynności prawnych. Fundację może utworzyć jedna osoba lub kilku fundatorów wspólnie, przy czym fundacja ustanowiona w testamencie może mieć tylko jednego fundatora.

Beneficjentami mogą być osoby fizyczne, np. małżonek, dzieci czy wnuki, a także organizacje pozarządowe prowadzące działalność pożytku publicznego. Beneficjentem może zostać również sam fundator.

Założenie fundacji rodzinnej – etapy procedury

Proces tworzenia fundacji można podzielić na kilka etapów:

• sporządzenie aktu założycielskiego w formie aktu notarialnego albo ustanowienie fundacji w testamencie,
• przygotowanie statutu określającego cel fundacji, beneficjentów, organy i zasady wypłat,
• sporządzenie spisu mienia wnoszonego do fundacji,
• powołanie zarządu, który składa wniosek o wpis do rejestru,
• wpis do rejestru fundacji rodzinnych, z chwilą którego fundacja uzyskuje osobowość prawną,
• wniesienie mienia na pokrycie funduszu założycielskiego.

Z chwilą sporządzenia aktu założycielskiego powstaje fundacja rodzinna w organizacji. Rejestr fundacji rodzinnych prowadzi Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, a wniosek o wpis składa się drogą elektroniczną.

Fundusz założycielski i spis mienia

Minimalna wartość funduszu założycielskiego wynosi 100 000 zł. Do fundacji można wnieść środki pieniężne, nieruchomości, udziały i akcje w spółkach, papiery wartościowe czy inne prawa majątkowe.

Spis mienia to dokument zawierający wykaz składników majątku wraz z ich wartością. Ma znaczenie przy ewentualnych roszczeniach o zachowek oraz rozliczeniach z wierzycielami, dlatego powinien być przygotowany rzetelnie i zgodnie ze stanem faktycznym.

Organy fundacji rodzinnej

Każda fundacja rodzinna ma zarząd, który prowadzi jej sprawy i reprezentuje ją na zewnątrz, oraz zgromadzenie beneficjentów. Statut może przewidywać również radę nadzorczą, a w niektórych sytuacjach jej powołanie jest obowiązkowe.

Dobór członków organów i podział kompetencji to jedna z najważniejszych decyzji fundatora. Od nich zależy, jak sprawnie fundacja będzie działać po jego śmierci lub wycofaniu się z bieżącego zarządzania majątkiem.

Dlaczego warto przygotować się z ekspertami?

Statut fundacji to dokument, który ma obowiązywać przez dziesięciolecia. Błędy w zapisach dotyczących beneficjentów, wypłat czy rozwiązania fundacji mogą być trudne do naprawienia. Prawidłowe założenie fundacji rodzinnej wymaga połączenia wiedzy prawnej, podatkowej i dobrej znajomości sytuacji rodziny.

Wsparcie doradców obejmuje zwykle analizę majątku, przygotowanie projektu statutu, spisu mienia i dokumentów rejestrowych. Usługi z zakresu doradztwa podatkowego i porządkowania struktur majątkowych świadczy m.in. Grants Capital.

Przemyślana konstrukcja fundacji to inwestycja w bezpieczeństwo majątku i spokój kolejnych pokoleń.